Әнші Айкерім Қалаубаеваның мемлекеттік марапатпен түскен суреттері әлеуметтік желіде қызу талқыға түсті. Бірі қуанышына ортақтасса, енді бірі өнер иесінің ел алдындағы еңбегіне күмән келтіріп, мұғалімдер, дәрігерлер мен шахтерлердің қызметін алға тартты. Әсіресе көпшіліктің марапатқа қатысты қойған сұрақтары назар аудартты, деп жазады Democrat.kz.
Республика күні қарсаңында әнші Айкерім Қалаубаева марапат тағып, гүл шоқтарын ұстаған суреттерін әлеуметтік желіде жариялады.
«Тәуелсіз қазақтың қызымын!» – деп жазды әнші.
Алайда оның қуанышты сәтін бейнелейтін суреттері желі қолданушыларының арасында үлкен пікірталас тудырды. Көпшілік өнер иесінің марапат алғанына емес, оның қандай еңбегі үшін марапатталғанына қатысты сұрақтар қоя бастады.
«Не еңбек сендердікі?» – деп жазды желі қолданушыларының бірі.
Оның бұл пікірін өзге оқырмандар да жалғастырған.
«Ерен еңбек деп дәрігер, құтқарушылар, өрт сөндірушілер, шахтерларды айтса болады», – деген пікір қалдырған тағы бір қолданушы.
Ал үшінші оқырман:
«Сұрақ: Тәуелсіз Қазақстан үшін қандай еңбек сіңірдіңіз? Той-томалақтан басқа», – деп жазған.
«Орден алмаған Ақтөс қалды»
Марапаттау рәсіміне қатысты наразылық білдіргендер арасында әзіл мен мысқылға құрылған пікірлер де кездеседі.
«Орден алмаған Ақтөс қалды», – деген жазба жүздеген адамның қолдауына ие болған.
Тағы бір оқырман:
«Осыларға ненің құрметіне береді екен, қызық», – деп таңданысын білдірген.
Ал кейбірі мемлекеттік марапаттардың тым жиі табысталатынына назар аударған.
«Кімге ғана медаль бермей жатыр?» – деген пікір де жарияланды.
Осылайша, әншінің суреттерінің астында өнер иелерін марапаттау өлшемдері туралы пікірталас өрбіді.
«Әртістерге әртіс орденін берсін»
Желі қолданушыларының бірі мәдениет саласы өкілдерін марапаттауға қарсы емес екенін, бірақ мемлекеттік наградалар арасындағы айырмашылық айқын болуы керектігін айтқан.
«Не үшін береді бұларға? Әртістерге әртіс орденін берсін. Құрмет орденіне ешқайсысы лайық емес», – деп жазған ол.
Тағы бір оқырман өнер саласындағы марапаттарды басқа кәсіп иелерінің еңбегімен салыстырып, өткір пікір білдірген.
Мұндай пікірлерден қоғамда бір мәселенің бар екені байқалады: көпшілік мемлекеттік марапат тек танымал адамдарға емес, жылдар бойы ауыр әрі жауапты қызмет атқарған азаматтарға да лайықты деңгейде берілуін қалайды.
«Бұлардың бар мақсаты өз сөзін өткізу ме?»
Кейбір желі қолданушылары марапаттау жүйесінің өзін де сынға алған.
«Әртістерге береді ғой. Өз сөздерін өткізу үшін. Бұлар циркачтар ғой. Өкімет не айтса, соны істейтін», – деп жазған пікір иелерінің бірі.
Ол Алматыдағы құрылыс жұмыстарына да наразылық білдіріп, қала әкімі Дархан Сатыбалдының қызметін сынға алған.
Алайда бұл — желі қолданушысының жеке пікірі. Өнер адамдарына марапат белгілі бір саяси талаптарды орындағаны үшін берілді деуге нақты дәлел жоқ.
Мұғалімдер мен дәрігерлердің еңбегі елеусіз қалып жатыр ма?
Әлеуметтік желідегі бұл дау қоғамдағы әлдеқайда үлкен мәселені қозғап отыр.
Бірі сахнада өнер көрсетеді. Екіншісі күн сайын ондаған балаға білім береді. Үшіншісі адам өмірін сақтап қалу үшін бірнеше сағат бойы операция жасайды. Төртіншісі жер астында еңбек етеді немесе төтенше жағдайда адамдарды құтқарады.
Бұл мамандықтардың барлығы қоғамға қажет.
Дегенмен мемлекеттік марапат табысталған кезде оның иегері қандай нақты жетістігі үшін таңдалғаны жұртшылыққа түсінікті болуы тиіс.
Айта кетейік, 23 қазанда Ақорда Республика күніне орай түрлі сала қызметкерлерінің мемлекеттік наградалармен марапатталғанын хабарлады. Олардың арасында жұмысшы мамандықтарының өкілдері, педагогтер, дәрігерлер, ғалымдар және мәдениет қайраткерлері бар.
Демек, мемлекет мұғалімдер мен дәрігерлерді мүлде марапаттамайды деген пікір дұрыс емес. Алайда марапатталған еңбек адамдары мен өнер жұлдыздарының қайсысы қоғам назарында көбірек көрініс табатыны — бөлек мәселе.
Марапаттың қадірі неде?
Мемлекеттік награда — жай ғана әшекей немесе танымалдықтың белгісі емес. Ол ел дамуына қосқан еңбекті ресми мойындаудың бір түрі.
Қазақстан заңнамасында мемлекеттік наградалардың әрқайсысының өз мәртебесі мен берілу негіздері белгіленген. Соның ішінде «Ерен еңбегі үшін» медалі мәдениет, ғылым, экономика, әлеуметтік сала және мемлекеттік қызметтегі еңбек жетістіктері үшін де берілуі мүмкін.
Сондықтан әншінің мемлекеттік марапат алуының өзі заңға қайшы емес.
Дегенмен Айкерім Қалаубаеваның нақты қандай награда алғаны және оған қандай еңбегі үшін ұсынылғаны жөніндегі толық ресми мәлімет осы материалды дайындау кезінде нақтыланбады.
Ал көпшіліктің қойып отырған басты сұрағы сол күйінде қалды: мемлекеттік марапаттың нақты иегерін таңдағанда қандай жетістіктер шешуші рөл атқарады?
Бұл сұраққа жауап беру марапат иесінің ғана емес, оған ұсыныс жасаған жауапты мекемелердің де міндеті болуы тиіс.
Өйткені ел алдындағы еңбекті бағалаудың әділдігіне деген сенім мемлекеттік марапаттардың қадірін айқындайды.
