Жасөспірімдерге жыныстық зорлық жасады деген ауыр айыптауларға байланысты тергеу жүріп жатқан Исматулла Мақсұмды әлеуметтік желіде қорғап сөйлеген екі адамның мұғалім екені туралы мәлімдеме қоғамда дау туғызды. Журналист Ақерке Рахымберді олардың қандай мектепте сабақ беретінін сұрап, балалардың қауіпсіздігіне алаңдаушылық білдірді. Ал жазба астында аты аталған әйелдердің бірі пікір қалдырып, өзіне тағылған сынға жауап берді, деп жазады Democrat.kz.
Журналист Ақерке Рахымберді Facebook парақшасында Исматулла Мақсұмды жақтап пікір білдірген Ғабит Дайынов пен Шынар Тастанбекованың педагог екені жөнінде мәселе көтерді.
«Исматулланы әр жерде ақтап пікір жазып, пост жазып отырған Ғабит Дайынов пен Шынар Тастанбекова екеуінің профилінде мұғалім деп жазылыпты.
Бұл екеуі қай жерде сабақ беріп жүр?
Неге балаға жасалған зорлықты ақтап жатыр?
Исматулла өтірік айтпайтын адам болса, оның тәрбиесінде болған бала қайдан судырамет болып шыға келді?
Педагогикалық білімі бар адамдар, неге ана қыз өтірік айтты деп десе бермей жатыр?
Егер екеуі шынымен мектеп мұғалімі болса, балаларға сақ болу керек!» – деп жазды журналист.
Бұл жазба көпшіліктің назарын аударды. Оқырмандардың бір бөлігі балаларға қатысты зорлық туралы шағымдарды жоққа шығаруға тырысатын адамдардың педагог болып жұмыс істеуі қаншалықты орынды деген сұрақ көтерді.
Алайда екі адамның да қазіргі уақытта нақты қай мектепте қызмет атқаратыны тәуелсіз деректермен расталған жоқ.
Исматуллаға қатысты тергеу жүріп жатыр
Еске салайық, қазан айында Исматулла Мақсұмның діни қауымдастығында тәрбиеленген жасөспірімдерге жыныстық зорлық көрсетілгені туралы ауыр мәлімдемелер жарияланды.
Бұрынғы шәкірттер мен қауымдастық мүшелері діни жетекшінің әрекеттеріне қатысты өздері білетін жайттарды ашық айта бастаған.
27 қазанда Ішкі істер министрлігі аталған мәлімдемелер бойынша сотқа дейінгі тергеп-тексеру басталғанын растады.
Исматулла Мақсұм бұған дейін, 2011 жылы, діни экстремизм мен қылмыстық топ құруға қатысты іс бойынша 14 жылға бас бостандығынан айырылған.
Ал жасөспірімдерге жыныстық зорлық көрсетті деген жаңа айыптаулардың негізділігі әлі тергеу барысында анықталып жатыр. Бұл іске қатысты сот үкімі жарияланған жоқ.
«Әдеп дегеннен жұрдай отырып, менің мұғалімдігімді тексермекші ме?»
Ақерке Рахымбердінің жазбасы астында Шынар Тастанбекова да пікір қалдырды.
Ол өзіне айтылған сынға жауап беріп, қарсы тараптың әрекетін құптамайтынын білдірген.
«Түсімде ақсойдың жалаушыларын көріп оянатын болдым ғой. Жай ма сендердікі. Кімнің қатарындасың деген рас екен ғой, я. Әдеп дегеннен жұрдай отырып, менің мұғалімдігімді тексермекші ме. Барыңдаршы ақсойларыңмен қосып», – деп жазды ол.
Басқа пікірінде Шынар Тастанбекова өзіне сын айтқан адамдардың әрекетін тексеру қажеттігін де алға тартқан.
«Адамдарға деген өшпенділіктеріне, тілдерінің бейабырлығына қарап, өздерінің жұмыстарынды тексеру керек десе де болар еді. Бірақ басқаға деген ондай да ойымыз жоқ екен. Құдай мейірімізден айырмасын», – деген ол.
Ал тағы бір жазбасында:
«Бұлар да кезінде бетімді тырнап ала жаздап, Қосановқа дауыс бергендердей боп отыр ғой. 18іміздің 17-сі Қосановқа беріп, мені қыңыр кісі санаған. “Қайтесіңдер қуыршақпен ойнап” деген бір ауыз сөзіме жарылып, кейбіреулері маған талай нәрсені дәлелдеген. Әрине мен олармен алысқан жоқпын. Оған күш кетіріп не керек. Бірақ олар да кейін “сенікі жөн еді” деген жоқ. Өз-өздерінен жарылғандары маған онан сайын жек көре қарады. Не үшін екенін білмеймін. Жалпы олар құсап ойлай алмаймын», – деп жауап берген.
Бұл пікірлерден Шынар Тастанбекованың өзіне бағытталған сынмен келіспейтіні байқалады. Алайда оның жауаптарында балаларға қатысты айтылған айыптаулардың негізділігі жөнінде нақты дәлел келтірілмеген.
«Мұғалім деген мәртебелі есімді жамылып...»
Журналистің жазбасы астындағы пікірлердің бірінде балаларға қатысты зорлық туралы мәлімдемелерге күмән келтіріп отырған адамдардың педагогикалық қызметіне ерекше назар аударылған.
«Мұғалім деген мәртебелі есімді жамылып алып, педофилия мен балаға жасалған сектанттық зорлық-зомбылықты ақтап отырғандардың әрекеті нағыз сорақылық! Балаға қиянат жасалғанын біле тұра Исматулладай секта басшысын ақтап, жәбірленуші қызды қаралап отырған мұндай "педагогтарға" мектептегі балалардың тағдырын қалай сеніп тапсыруға болады? Олар қай мектепте сабақ береді? Оқу-ағарту министрлігі мен құзырлы органдар бұл адамдардың іс-әрекетіне дереу тексеріс жүргізіп, заңды бағасын беруі тиіс! Бұл ұлттық қауіпсіздік пен балаларымыздың амандығы мәселесі», – деп жазған оқырман.
Тағы бір азамат:
«Мұғалім болса жұмыстан қуу керек. Ол қандай ұстаз, Исматулланы ақтайтын», – деп пікір білдірген.
Ал кейбір оқырмандар асығыс айыптауға қарсы шыққан.
«Исматулланың, алдымен ел айтып,жазып шулатып жатқан қылмысы дәлелденсін.Сосын барып бірдеме деуге болады.Ол шулатып жатқандар 20 жылдай уақыт бойы қайда болған,неге осы жылдар бойы үндемей келген?Осы жағы күмәнді.Құзырлы орындар ақ қарасын тексерсін,сосын көреміз.Ал әзірше артты қысып отырған дұрыс негізі», – деген пікір де жарияланған.
Тағы бір желі қолданушысы:
«Тәте, сіз не дәлелге сүйеніп жала жауып отырсыз? Біреу кінәлі десе, оның ақ не қарасын ажырататын заң органдары бар. Мұғалім аузы былған епіз емес шығар», – деп жазған.
Осылайша пікірталас екі бағытқа бөлінген. Бір тарап балалардың шағымына сеніп, оларды қорғауды талап етсе, екіншісі тергеу аяқталмай тұрып ешкімді кінәлі деп жариялауға болмайтынын еске салады.
Мұғалімнің жеке пікірі мен кәсіби жауапкершілігінің шекарасы қайда?
Бұл дауда бір маңызды мәселені ажыратып алу қажет.
Адамның сотта кінәсі дәлелденбейінше, оны қылмыскер деп жариялауға болмайды. Исматулла Мақсұмға қатысты жаңа айыптаулар да осы қағида бойынша қаралуға тиіс.
Сонымен бірге жыныстық зорлық туралы шағымданған балалардың сөзіне алдын ала сенбеу, оларды көпшілік алдында қаралау немесе үнін өшіруге тырысу да қауіпті.
Әсіресе мұндай ұстанымды балалармен күнделікті жұмыс істейтін педагог білдірсе, оның кәсіби әдебі мен бала құқықтарына көзқарасы туралы сұрақ тууы түсінікті.
Бірақ біреудің діни жетекшіге сенуі оның өздігінен кәсіби қызметке жарамсыз екенін дәлелдемейді. Мұндай қорытынды жасау үшін нақты әрекеттер, қызметтік міндеттер мен заң талаптары ескерілуге тиіс.
Сондықтан бұл мәселеде ең әуелі Ғабит Дайынов пен Шынар Тастанбекованың педагог болып жұмыс істейтіні, олардың нақты қандай пікір білдіргені және сол пікірлерде балалардың құқықтарын бұзатын әрекеттер бар-жоғы анықталуы қажет.
Оқу-ағарту министрлігіне қойылатын негізгі сұрақ та осы: балаларға қатысты зорлық туралы шағымдарды көпшілік алдында жоққа шығаратын немесе жәбірленушілерді қаралайтын әрекеттерге педагогтің кәсіби әдебі тұрғысынан қандай баға беріледі?
Исматулла Мақсұмға қатысты тергеу өз алдына, ал балалардың қауіпсіз ортада білім алу құқығы өз алдына қаралуға тиіс.
Өйткені мектептегі ең маңызды мәселе — мұғалімнің кімге сенетіні емес, өзіне сеніп тапсырылған баланың құқығын қаншалықты құрметтейтіні.
