Бес жыл бұрын жеке бастама ретінде қолға алынған жоба бүгінде бес мыңға жуық студенті бар жоғары оқу орнына айналды. Қазақ ұлттық спорт университетінің (KNUS) негізін қалаушы Нұрасыл Медеу өзі құрған білім ордасын мемлекетке өтеусіз беру туралы шешім қабылдады. Бұл қадамды ол туған еліне жасаған сыйы ретінде бағалайды, деп хабарлайды Politico.kz.
Университетте оқу орнын мемлекет меншігіне беру рәсіміне арналған салтанатты жиын өтті. Іс-шараға KNUS негізін қалаушы Нұрасыл Медеу, Туризм және спорт министрі Ербол Мырзабосынов, Ғылым және жоғары білім вице-министрі Талғат Ешенқұлов, сондай-ақ университеттің оқытушылары, қызметкерлері мен студенттері қатысты.
150 студенттен бес мыңға жуық студентке дейін
Нұрасыл Медеудің айтуынша, университет құру идеясы 2021 жылы пайда болған. Оның мақсаты – Қазақстанда халықаралық талаптарға сай спорт мамандарын даярлайтын, ғылыми зерттеулерге және кәсіби спорттың дамуына жағдай жасайтын жоғары оқу орнын қалыптастыру.
Алғашында 150 студенті бар академия ретінде жұмысын бастаған оқу орны бес жыл ішінде ауқымды білім беру ұйымына айналды. Осы кезеңде материалдық-техникалық база жасақталып, жаңа білім беру бағдарламалары енгізілді, ғылыми зертханалар ашылып, шетелдік университеттермен әріптестік байланыстар орнатылды.
Құрылтайшы университеттің қалыптасуына жеке қаражатын, уақытын және күш-жігерін жұмсағанын атап өтті. Енді ол осы жылдар бойы дамытқан жобасын мемлекетке ақысыз тапсырып отыр.
«Бұл – сатылым да, мәжбүрлі шешім де емес»
Нұрасыл Медеу университетті мемлекетке беру туралы шешімнің мәнін түсіндіріп, оның сату немесе сенімгерлік басқаруға тапсыру емес екенін айтты.
«Бұл – сату да емес, сенімгерлік басқаруға беру де емес, мәжбүрлі түрде жасалған қадам да емес. Бұл – туған еліме жасалған өтеусіз сый», – деді университеттің негізін қалаушы.
Оның сөзінше, оқу орнын мемлекетке беру идеясы университеттің алғашқы тұжырымдамасы әзірленген кезден бастап қарастырылған.
Бұл шешім меценаттықтың дәстүрлі үлгісінен ерекшеленеді. Әңгіме жекелеген әлеуметтік жобаға қаржы аудару немесе белгілі бір нысанның құрылысын қолдаумен шектелмейді. Жеке бастамамен университет құрылып, бірнеше жыл бойы дамытылғаннан кейін тұтас оқу орны мемлекетке өтеусіз беріліп отыр.
Студенттердің гранттары сақталады
Университеттің меншік иесі өзгергенімен, қазіргі студенттердің оқуына қатысты міндеттемелер орындалатын болады. Нұрасыл Медеу бұрын тағайындалған құрылтайшы гранттары өз күшінде қалатынын мәлімдеді.
Студенттердің оқу мерзімі аяқталғанға дейін гранттарды қаржыландыруға қажетті қаражат университеттің есепшотына орналастырылған. Құрылтайшының айтуынша, тиісті міндеттемелер заң жүзінде де бекітіледі.
Университетте бұған дейін Life Chance Grant және Merit Grant бағдарламалары іске қосылған. Merit Grant студенттердің оқу ақысын толық өтеуді көздейді. Ал Life Chance Grant аясында оқу ақысымен қатар ай сайынғы шәкіртақы, тәлімгерлік қолдау, жатақхана және шетелде білім алу мүмкіндіктері қарастырылған.
Бағдарламалар, әсіресе, шалғай ауылдардан шыққан қабілетті жастардың сапалы білім алуына қолдау көрсетуге бағытталған.
Халықаралық әріптестік пен ғылыми жобалар
Бес жыл ішінде KNUS бірқатар халықаралық ұйымдармен және білім беру мекемелерімен бірлескен жобаларды жүзеге асырды.
Халықаралық киберспорт федерациясымен ынтымақтастық аясында киберспорт зертханасы ашылды. «Синьхуа» ақпарат агенттігінің қатысуымен Sport Media Lab зертханасы құрылды. RITA халықаралық жобасы бойынша Құтқару спорты орталығы іске қосылды.
Сондай-ақ Дүниежүзілік допингке қарсы агенттікпен (WADA) әріптестік нәтижесінде Орталық Азияның білім беру хабы құрылып, Халықаралық Олимпиада комитетімен бірлесіп Олимпиадалық зерттеулер, білім беру және мұра орталығы ашылды.
Венгрияның Спорт және ғылым университетімен бірге спорттағы озық тәжірибе мен тұрақты даму орталығы жұмыс істейді. Бұдан бөлек, БҰҰ-ның «Әйелдер» құрылымының (UN Women) қолдауымен Women in Sport Kazakhstan жобасы жүзеге асырылып жатыр.
Университет шетелдік оқу орындарымен қос диплом бағдарламаларын да дамытып келеді. Eclore Business School-мен әріптестік аясында алғашқы 20 магистрант қос диплом алған. Қазіргі уақытта Швеция, Корея Республикасы, Италия және Польша университеттерімен осындай бағдарламаларды дамыту жұмыстары жүргізілуде.
Университеттің басты капиталы – білім мен кадр
Нұрасыл Медеу оқу орнының жетістігін тек ғимараттар мен материалдық базаның деңгейімен өлшеуге болмайтынын айтты. Оның пікірінше, университеттің негізгі құндылығы – білікті оқытушылар, сапалы білім беру бағдарламалары, тиімді ұйымдастырылған оқу үдерісі және жүйелі тәрбие жұмысы.
Құрылтайшы спортшылардың халықаралық жарыстардағы нәтижелерін де атап өтті. Оның мәліметінше, 2026 жылы Жапонияда өткен Азия ойындарында Қазақстан атынан қатысқан KNUS-тың 17 студентінің 14-і жүлдегер атанған.
Медеу бұл көрсеткішті оқу орнында қалыптасқан спорттық даярлық пен білім беру жүйесінің нәтижесі ретінде бағалады.
Университетті мемлекетке беру туралы құжатқа қол қойылды
Салтанатты рәсім барысында Нұрасыл Медеу мен Ғылым және жоғары білім вице-министрі Талғат Ешенқұлов университетті мемлекетке беру жөніндегі құжатқа қол қойды.
Жиында оқу орнының дамуына үлес қосқан қызметкерлер мен оқытушыларға Құрмет грамоталары және Алғыс хаттар табысталды. Сонымен қатар құрылтайшы гранттарының иегерлеріне сертификаттар берілді.
Университет ректоры Тұрсынзада Қуанғалиева оқу орнының қалыптасуы мен дамуына қосқан үлесі үшін Нұрасыл Медеуге алғыс білдірді.
«Құрғанымыздың барлығы елге қызмет етуі керек»
Нұрасыл Медеу университетті мемлекетке беру шешімінің артында жастардың болашағы мен отандық спортты дамыту мақсаты тұрғанын жеткізді. Ол оқу орны алдағы уақытта да қазақстандық жастарға қызмет етіп, халықаралық деңгейде елдің беделін арттыруға үлес қосатынына сенім білдірді.
«Қазақстанның болашағына осындай үлес қосу мен үшін үлкен мәртебе. Біз құрғанның барлығы жастарға, отандық спортқа және елімізге қызмет етуі керек», – деді ол.
Осылайша, бес жыл бұрын шағын академия ретінде жұмысын бастаған және жеке қаражат пен күш-жігердің арқасында дамыған Қазақ ұлттық спорт университеті мемлекет меншігіне өтеусіз берілді.
Бұл оқиға бір реттік қайырымдылықтан гөрі ұзақмерзімді меценаттықтың үлгісін көрсетеді. Жеке бастама арқылы толыққанды жоғары оқу орны құрылып, оның білім беру және ғылыми инфрақұрылымы қалыптастырылды. Ендігі кезеңде университеттің әлеуеті мемлекет игілігіне қызмет етіп, оның нәтижесі студенттердің жетістігімен және Қазақстандағы спорттық білімнің дамуымен өлшенбек.
