Шымкентте қалалық мәслихат депутаттығына үміткерлерден құжат қабылдаудың соңғы күні сайлау учаскесінде түсініксіз жағдай орын алған. Бұл туралы ардагер ұстаз, қоғам белсендісі Өмір Шыныбекұлы әлеуметтік желідегі жазбасында мәлімдеді деп жазады Democrat.kz.
Оның айтуынша, оқиға 2026 жылғы 30 қазанда сағат 16:00 шамасында №130 мектепте орналасқан Шымкент қаласы №12 сайлау округі ғимаратында болған.
Өмір Шыныбекұлының жазуынша, сайлау округінің төрағасы Серікбай Бердібеков оған телефон арқылы хабарласып, мектептегі Нұрсұлтан есімді азаматқа қажетті құжаттарын тастап кетуді сұраған. Алайда белсенді құжаттарды Нұрсұлтанға емес, оның орнына келген басқа адамға табыстағанын айтады.
«Мектепті аралап жүріп Нұрсұлтан есімді азаматты тауып, 425 мың теңге жарна төленгенін куәландыратын түбіртек пен екі фотосуретті тапсырып кеттім», — деп жазады ол.
Арада бір күн өткенде, 31 қазанда, Шымкент қаласы Қаратау аудандық прокуратурасының аға прокуроры Мұхтар Әльжанов Өмір Шыныбекұлын прокуратураға шақырған. Белсендінің айтуынша, прокурор одан сайлау заңын бұзғаны үшін шағым түскенін айтып, түсініктеме алған. Кейін іс әкімшілік сотқа жолданған.
Даудың негізгі түйіні — кандидат ретінде тіркелу рәсімі аяқталмаған адамға үгіт жүргізді деген айыптың тағылуы. Өмір Шыныбекұлы өзіне кандидат куәлігі берілмегенін, сондықтан заң талаптары оған жүрмейтінін айтқан. Алайда оның жазбасында прокурор тарапынан әлеуметтік желідегі бейнежазбаларға сүйеніп, үгіт-насихат жүргізді деген уәж келтірілгені көрсетіледі.
Мұнда бірқатар маңызды сұрақ туындайды.Біріншіден, егер азаматтың кандидат ретінде тіркелуі ресми түрде аяқталмаса, оған қатысты сайлауалды үгіт жүргізді деген талап қаншалықты негізді?Екіншіден, кандидаттан құжат қабылдау және оны тізімге енгізу рәсімі қандай тәртіппен жүргізілген? Құжаттарды кім қабылдады, қабылданғаны туралы ресми акт немесе тіркеу журналы толтырылды ма?Үшіншіден, 425 мың теңге көлеміндегі жарнаның төленгенін растайтын түбіртек пен өзге құжаттар сайлау комиссиясына тапсырылғаннан кейін олардың тағдыры не болды? Төртіншіден, кандидаттар тізімінен шығару туралы шешім қабылданса, ол азаматқа қашан және қандай негізбен хабарланған? Бұл шешімнің жазбаша нұсқасы бар ма?
Өмір Шыныбекұлының кейінгі жазбасында сайлау округі төрағасы телефон арқылы «сот қаулысына сәйкес сайлау додасынан шығарылдыңыз» деп хабарлағанын жазады. Алайда оның айтуынша, ол өзін кандидаттар тізімінен шығарылғанын бұған дейін білмеген.
Сайлау процесі — жай ғана құжат қабылдау немесе техникалық рәсім емес. Бұл — азаматтардың конституциялық құқығы, сайлаушылардың таңдауы және мемлекеттік институттарға деген сенім мәселесі.
Сондықтан мұндай дауда әрбір әрекет құжатпен, мерзіммен және нақты заң нормасымен дәлелденуі тиіс.
Қоғамға қажеттісі — бір тараптың мәлімдемесі емес, сайлау комиссиясының, прокуратураның және соттың нақты түсіндірмесі. Құжат қабылданды ма? Қабылданса, неге тіркеу аяқталмады? Үгіт жүргізу фактісі нақты немен дәлелденді? Ал азаматты сайлау додасынан шығару туралы шешім заң талаптарына сай қабылданды ма?
Бұл сұрақтарға ашық жауап берілмейінше, Шымкенттегі №12 сайлау округіне қатысты дау қоғам назарында қала бермек.
