Түркістан облысы Сарыағаш ауданындағы мектептердің бірінде ата-ана мен мұғалімдер арасында болған жанжал әлеуметтік желіде қызу талқыға түсті. Ата-ана өзін мұғалімдер қорлап, телефонын тартып алуға әрекет жасағанын айтса, пікір білдірушілердің бір бөлігі керісінше, мектепке келіп айқай шығарған ата-ананың әрекетін сынға алды. Оқиғаның нақты мән-жайын құзырлы органдар анықтауы тиіс, деп жазады Democrat.kz.
Facebook желісінде Лайла Дарханбаева есімді қолданушы мектепте болған жағдайға қатысты жазба жариялаған.
Оның айтуынша, мектеп директоры мен мұғалімдер арасында өткен кездесуде жанжал туып, бір мұғалім оның телефонын тартып алмақ болған. Автор бұл әрекетті өзіне жасалған қысым деп бағалап, видеоға түсірілген жағдайды көпшілікке жариялағанын айтады.
«Көрінеу көзге мектеп директорына жала жапқан және мені жұлып, телефонымды тартып алмақшы болған мұғалімдерің іс-әрекеті жаға ұстатты», – деп жазған ол.
Жазба авторы мұғалімдердің әрекетіне құқықтық баға беруді сұрап, Түркістан облысының білім басқармасын, Сарыағаш аудандық білім бөлімін, полиция мен прокуратураны белгілеген.
Ол әсіресе видеодағы көк костюм киген мұғалімнің әрекетін сынға алып, «агрессивті мұғалімнің балаларға жақындауға моральдық құқығы бар ма?» деген сауал қойған.
Алайда бұл – оқиғаға қатысушы тараптың өз нұсқасы. Қолдағы материалдарда мұғалімнің немесе мектеп әкімшілігінің ресми түсініктемесі жоқ. Сондықтан «телефонды тартып алды», «жала жапты» деген мәлімдемелерді әзірге расталған факт ретінде беруге болмайды.
«Мектепте кім медиатор, кім ата-ана – ажырату қиын»
Желі қолданушыларының бір бөлігі ата-ананың әрекетін қолдамаған.
Бір пікір иесі:
«Мына жерде блогер кім, медиатор кім, мұғалім қайсы, ата-ана қайсы? Бірінші қыркүйек күні осылар неге жүр мектепте? Бала тыныш сабағын оқып, мұғалім сабағын өтуі керек қой», – деп жазған.
Ол мектепке сырт адамдардың бейберекет кіре беруі дұрыс емес екенін айтып, білім мекемесінде тәртіп болуы керек деген пікір білдірген.
Тағы бір қолданушы:
«Мұғалімдікі дұрыс. Мектепке әркім кіре берсе болмайды. Ол жерде жауапкершілік бар», – деген.
Бұл пікірлердің астарында мектеп қауіпсіздігі мәселесі жатыр. Шынында да, білім беру ұйымдарына кіру тәртібі, сабақ кезінде бөгде адамдардың жүріп-тұруы және балалардың қауіпсіздігі нақты ережемен реттелуге тиіс.
Бірақ бұл мұғалімге ата-ананың телефонын күшпен тартып алуға немесе дене күшін қолдануға құқық береді деген сөз емес.
«Мектепті басқаруға директордың шамасы жетпей ме?»
Екінші тарап керісінше, мектеп әкімшілігі жағдайды өршітпей, сабырмен шешуі керек еді деп есептейді.
"Мектепте жүрген мұндай долы әйелдер еркек директорды есек қып ерттеп мініп алады. Ал әйел директормен еш келісе алмайды. Көбіне әйел директорлар арқасына ер салдырмас болып келеді. Дау жанжал содан шығады. Білім ошағы мектеп қабырғасында мұндай айқай шудың шығуы өте ұят" деген пікір де жазылған.
Пікірлердің бірінде:
«Мектепті басқаруға шамасы жетпейтін болып тұр ғой директордың», – деген сын айтылған.
Басқа қолданушы директордың ата-аналар мен мұғалімдер арасындағы жанжалды реттей алмағанын айтып, мектеп қабырғасында мұндай айғай-шу болмауы керек деген пікір білдірген.
Тағы бір пікір иесі:
«Сабақ басталғалы төрт күн. Төрт күннен бері желіде мектептің у-шуы. Сонда балалар мұндай бетпақ ұстаздардан не білім, не тәрбие алады?» – деп жазған.
Бұл жерде де эмоциялық баға көп. Бір видеодан бүкіл мұғалім ұжымының кәсіби деңгейі туралы қорытынды жасау дұрыс емес.
«Мұғалімдерді мектептен қуу керек» дегендер де шықты
Желіде мұғалімдерге қатысты өте қатаң пікірлер де жазылған.
«Ондай мұғалімдерді мектептен масқаралап қуу керек», – деген қолданушы бар.
Тағы бірі:
«Ұстаз емес, психопат», – деп ауыр баға берген.
Мұндай пікірлер адамның әрекетін сынаудан жеке басын қорлауға өтіп кетеді. Сондықтан оларды қоғамдық реакция ретінде ғана қарастырған жөн.
Сонымен бірге мұғалімдер де заң мен педагогикалық әдеп нормаларына бағынады. Егер педагог ата-анаға күш қолданса, қорқытса немесе оның мүлкіне қол сұқса, бұл бөлек құқықтық бағалауды қажет етеді.
Мектепте телефонға түсіруге бола ма?
Бұл даудың ең күрделі тұстарының бірі – видеоға түсіру мәселесі.
Қазақстан заңнамасында адамның жеке өмірі мен бейнесін қорғауға қатысты нормалар бар. Алайда қоғамдық маңызы бар оқиғаны, құқық бұзушылық болуы мүмкін жағдайды немесе дау-дамайды тіркеудің өзі автоматты түрде заңсыз болып саналмайды.
Бірақ түсірілген видеоны жариялау кезінде адамның бейнесі, жеке деректері және кәмелетке толмаған балалардың құқығы сақталуы қажет.
Ал телефонды иесінің келісімінсіз күшпен тартып алу – басқа мәселе. Мұндай әрекеттің заңдылығына нақты жағдай мен дәлелдерге сүйеніп полиция ғана құқықтық баға бере алады.
Қазір не белгілі?
Қолда бар материалдардан мына нәрселер анық көрінеді: мектеп ішінде ата-ана мен педагогтер арасында жанжал болған, жағдай видеоға түсірілген және кейін әлеуметтік желіде жарияланған. Оқиға қоғамды екіге бөлген.
Ал кімнің бірінші болып жанжал шығарғаны, мұғалім шынымен телефонды тартып алмақ болды ма, ата-ана мектепке қандай мақсатпен келді және мектеп әкімшілігі кездесуді қалай ұйымдастырды – бұлар әзірге бір тараптың сөзіне ғана сүйенген сұрақтар.
Сондықтан ең дұрыс шешім – оқиғаға эмоциямен емес, ресми тексеру арқылы баға беру.
Егер ата-ананың шағымы расталса, педагогтің әрекеті тәртіптік немесе өзге жауапкершілікке әкелуі мүмкін. Ал егер мектепке келушілер оқу процесіне кедергі келтіріп, қызметкерлерге қысым жасағаны анықталса, олардың әрекеті де бөлек бағалануы тиіс.
