Қазақстанда білім беру жүйесін басқару тәртібі өзгермек. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап облыстық білім басқармалары мен аудандық, қалалық білім бөлімдерінің міндеттері қайта бөлінеді. Жаңа тәртіп мектеп құрылысы мен жөндеу жұмыстарына, оқулықпен қамтамасыз етуге, кадр мәселесіне және білім сапасына тікелей қатысты, деп жазады Democrat.kz.
Қазақстанның Оқу-ағарту министрлігі білім беру саласындағы жергілікті басқару органдарының өкілеттіктерін қайта қарады.
2026 жылғы 19 қазанда қабылданған №298-НҚ бұйрықпен бұрынғы №553 бұйрыққа өзгерістер енгізілді. Жаңа ережелер 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енеді.
Бұл туралы Svidetel.kz жариялаған ақпаратта айтылған.
Ең маңызды өзгерістердің бірі – білім беру ұйымдарына қатысты жауапкершіліктің облыстық және аудандық деңгейлер арасында нақтылануы.
Мектеп салу мен жөндеуге кім жауап береді?
Жаңа тәртіп бойынша облыстық білім басқармалары мемлекеттік білім беру нысандарын салу және қайта жаңғырту мәселелерімен айналысады.
Ал аудандық және қалалық білім бөлімдеріне мектептер мен басқа да мемлекеттік білім беру ұйымдарын күрделі және ағымдағы жөндеуді қаржыландыру және ұйымдастыру міндеті жүктеледі.
Бұдан бөлек, пайдалану мерзімі 30 жылдан асқан білім беру ғимараттарының апаттық жағдайын бес жыл сайын тексеру көзделген. Сейсмикалық қауіпті өңірлердегі бірқатар білім беру нысанының жер сілкінісіне төзімділігі де тексерілуге тиіс.
Бұл өзгерістер әсіресе ескі мектептерде оқитын балалардың қауіпсіздігі тұрғысынан маңызды.
Алайда жауапкершіліктің қағаз жүзінде бөлінуі жеткіліксіз. Ғимарат апатты жағдайда деп танылса, оны жөндеуге немесе жаңасын салуға қаражаттың қаншалықты жедел бөлінетіні шешуші мәселе болып қала береді.
Оқулық мәселесі де қайта бөлінеді
Қазір оқулықтармен қамтамасыз етуге қатысты негізгі міндеттердің бірі облыстық білім басқармаларына жүктелген.
Жаңа тәртіп бойынша аудандық және қалалық білім бөлімдері мектепалды даярлық пен орта білім беру ұйымдары үшін оқулықтар мен оқу-әдістемелік кешендерді сатып алу және жеткізу жұмыстарын ұйымдастырады.
Бұл міндет жыл сайын 1 тамызға дейін орындалуға тиіс.
Ал облыстық басқармалар техникалық және кәсіптік білім беру, сондай-ақ мамандандырылған және арнайы білім беру бағдарламаларын жүзеге асыратын ұйымдарды тиісті оқу құралдарымен қамтамасыз етуге жауап береді.
Білім сапасы үшін жауапкершілік күшейеді
Бұйрықтағы тағы бір маңызды жаңалық – білім беру сапасын қамтамасыз ету міндетінің нақты көрсетілуі.
Облыстық білім басқармалары техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру сапасына жауапты болады.
Аудандық және қалалық білім бөлімдеріне бастауыш, негізгі орта және жалпы орта білім сапасын қамтамасыз ету міндеті бекітіледі.
Сондай-ақ балаларға қосымша білім беру қызметтерінің сапасы да жергілікті білім бөлімдерінің жауапкершілігіне кіреді.
Бұған дейін жергілікті құрылымдардың міндеттері көбіне білім беру процесін ұйымдастыру және қамтамасыз ету ұғымдарымен сипатталып келсе, енді сапаға қатысты жауапкершілік жеке көрсетілген.
Дегенмен басты мәселе – білім сапасының қандай өлшеммен бағаланатыны және нәтиже төмен болған жағдайда кім жауап беретіні.
Кадр тағайындау тәртібі өзгере ме?
Жаңа редакцияда облыстық басқармалар мен аудандық бөлімдердің функциялар тізімінен басшылық қызметтерге тағайындауға қатысты жекелеген тармақтар алынып тасталған.
Алайда бұл мектеп директорларын тағайындау құқығы мүлде жойылды деген сөз емес.
Басшы кадрларды тағайындау өзге нормативтік құқықтық актілермен реттеледі. Сондықтан аталған өзгерісті барлық директорды енді тікелей әкімдер тағайындайды деп түсіндіру дұрыс болмайды.
Сонымен бірге кадр мәселелерінде жергілікті атқарушы органдардың рөлі мен олардың жауапкершілігі туралы сұрақтар өзектілігін жоғалтпайды.
Жаңа жүйенің нәтижесі білім бөлімдері мен әкімдіктердің өзара жұмысына тікелей байланысты болмақ.
Басты өзгеріс – жауапкершіліктің нақты бөлінуі
Білім саласындағы мәселелерге байланысты ата-аналар мен мұғалімдер көбіне бір мекемеден екіншісіне жүгінуге мәжбүр болады.
Мектептің ғимараты ескірсе, кімге шағымдану керек? Оқулық жетіспесе, кім жауап береді? Білім сапасы төмендесе, жауапкершілік кімнен сұралады?
2027 жылдан бастап енгізілетін өзгерістер осындай мәселелер бойынша міндеттерді нақтылауға бағытталған.
Алайда қоғам үшін ең маңыздысы – басқару құрылымының өзгеруі емес, оның нақты нәтижесі.
Мектептердегі қауіпсіздік жақсарып, жөндеу жұмыстары уақытында жүргізіліп, оқулық тапшылығы жойылып, білім сапасы артса ғана жаңа тәртіптің тиімділігі көрінеді.
Әйтпесе, құжаттағы өкілеттіктердің ауысуы мектеп өмірінде ештеңені өзгертпейтін кезекті әкімшілік реформа болып қалуы мүмкін.
